Bestemming bereikt
Verbinding verbroken

Met zijn penseel zet de kunstenaar een symbool neer dat voor iedereen iets anders betekent, maar dezelfde funtie heeft: de fantasie te prikkelen. Zo creëren verhalen een droom-wereld die er voor eenieder anders uit ziet en anders voelt. Door taal te gebruiken om beelden en gevoelens te beschrijven gun je iedere lezer zijn eigen droom. Dat is wat verhalen voor
mij al van jongs af aan zijn: voeding voor dromen. Dromen die het leven zin geven. En wat kan de zin van het leven anders zijn, dan je leven zin te geven?

Labels

Laatste berichten

Vorige Volgende

Lieve blanke man, of vrouw,

Columns - vrijdag 10 november 2017

Ik schreef deze column al eerder dit jaar, maar in alle eerlijkheid; ik durfde hem niet te delen. Nadat een Facebookvriend deze link deelde, en met name ook, omdat die link refereert aan dit Sesamstraat fragment uit 1987, toen ik 3 jaar oud was, voelde ik toch de noodzaak mijn overwegingen ook te delen. Wie sluit zich aan?

 

Lieve blanke man, of vrouw,
 

Hou nou toch eens op met je de hele tijd in je ballen getrapt voelen. We hebben echt wel wat beters te doen. En bovendien, hoe graag je dat ook zou willen geloven, het is niet jouw schuld. Echt niet. Vooroordelen zijn namelijk menselijk, dierlijk zelfs, natuurlijk. Om te overleven, moet je vaak snel reageren. Als er een tijger in de bosjes naar je loert, dan kun je maar beter wegrennen, ook al zou het misschien net zo goed een onschuldige kat kunnen zijn. Overigens, is die tijger schuldig aan het feit dat hij een tijger is? Andere discussie.

Wij leren sterke, emotionele reacties te ontwikkelen die bedoelt zijn om in de wilde natuur te overleven. Klein probleempje; wij leven niet meer in de wilde natuur. Wij zijn in razend tempo onze eigen evolutie voorbijgestreefd. Wij hebben sprint en marathon gecombineerd tot een nieuw sport; we gaan steeds verder en steeds sneller. Daardoor komen we nu in het tijdsbestek van één leven – dat ook steeds langer wordt – ontzettend veel nieuwe dingen tegen. Gelukkig heeft ons brein zich wel nog zover kunnen ontwikkelen dat wij kunnen leren met die nieuwe dingen om te gaan. Helaas is dat lerende brein ook tegelijkertijd een vloek en een zegen. Het botst namelijk soms met die borrelende onderbuik.

Zo schrok ik me helemaal het leplazarus toen de discussie rondom Monsieur Cannibale afgelopen jaar oplaaide en ik me realiseerde dat ik een paar maanden eerder nog nietsvermoedend een ritje in de desbetreffende attractie had gemaakt. Mijn brein had een associatie met een veilige, leuke jeugdherinnering gemaakt. Maar nu borrelde mijn onderbuik ineens op en werd ik misselijk; ik voelde me schuldig.

Het lichaam heeft nog een ander ingenieus overlevingsmechanisme; als je gewond raakt, dan voel je pijn. Waarom? Zodat je je aandacht op die plek kan richten en kan zorgen dat de oorzaak van de verwonding stopt en je kan genezen. Schuld is pijn. Ik moest de discrepantie op de een of andere manier oplossen. Het kan niet tegelijkertijd een leuke jeugdherinnering zijn en smerig racisme. Ofwel, ik moet mijn leuke jeugdherinnering opgeven, ofwel ik moet ontkennen dat het racisme is.

Nu was Monsieur Cannibale slechts een klein speeltje uit mijn laatje met leuke jeugdherinneringen, Zwarte Piet is daarin veel prominenter aanwezig. Grotere pijn in de onderbuik dus. Maar zijn er nou werkelijk maar twee opties? Fight or flight? Ik moet toch onwillekeurig weer denken aan de angorageit. Als je een angorageit laat schrikken, dan wordt hij niet boos, hij rent niet weg, hij valt om! Er is een derde reactie. Eentje die misschien niet voor de hand ligt. Die evolutionair gezien als een tang op een varken slaat. Misschien, lieve blanke man of vrouw die net als ik is opgegroeid met Zwarte Piet en Monsieur Cannibale, is het niet onze schuld en toch racisistisch.

Ergens in mijn brein zit een laatje met associatie op een donkere huidskleur. Die zijn in mijn kindertijd gevormd en hoe hard ik ook probeer, ze zullen nooit helemaal weggaan. Gelukkig worden er discussies gevoerd zoals die over Monsieur Cannibale en Zwarte Piet, die mij bewustmaken van die aangeleerde associaties en ik kan ze (hoop ik) in het dagelijks leven grotendeels ‘wegredeneren’. Ik zeg ‘hoop ik’, want zeker weten kan ik het niet. En nee, dat komt niet alleen door Monsieur Cannibale en het komt niet alleen door Zwarte Piet, maar ze hebben er wel aan bijgedragen. Ik werp mij bij dezen op als getuige. Wie volgt?

Zwarte Piet is racistisch. Het is niet onschuldig. Het is ook niet mijn schuld. Schuld en onschuld gaan over het verleden en zijn in deze context (IMHO) onzinnige termen. Het gaat over de keuzes die we nú maken. Die keuzes vormen de toekomst. Ik mag mijn warme jeugdherinneringen bewaren, maar ik kan tegelijkertijd wel bijdragen aan een toekomst waarin kinderen opgroeien met even warme jeugdherinneringen, maar zonder dat laatje met racistische associaties.

Reactie plaatsen

Naam

E-mail

Bericht

Reacties worden geladen...